ئۇيغۇرىيە تور خاتىرسى

بولۇپمۇ ئامېرىكىدا يۈز بەرگەن «11 - سېنتەبىر» تىرورلۇق ۋەقەسىدىن كىيىن «ئۇيغۇر» دىگەن بۇ مىللەت دۇنيا جامائەتچىلىكىنىڭ ئېغىزىدا پەيدا بولۇشقا باشلىدى . ئىلگىرى غىل - پال ئاڭلىنىپ تۇرىدىغان بۇ نام ئەمدى تېخىمۇ كۆپ ئاڭلاندى . بۇ مىللەتكە سەل قارىغانلىقىمنى ھېس قىلىپ بۇرۇن باشلىغان تەتقىقاتىمنى دەرھال قولۇمغا ئالدىم . بىرىنچى ئىشىم ئۇلارنى تەكشۈرۈش ، كۆزىتىش ئىدى . مۇشۇ جەرياندا قايىللىق ۋە ھەيرانلىقىم ھەسسىلەپ ئاشتى . خېلى ئۇزاق تاتقىق قىلىشتىن كىيىن شۇنداق خۇلاسىگە كەلدىمكى ، بۇ مىللەتتىكى < مەنسەپ پىسخىكىسى بايلىقى > راستىنلا كۆمۈلۈپ قاپتۇ ، مەنسەپ تۇتۇشقا بۇ قەدەر ماھىر مىللەت دۇنيادا تېخى يوقكەن

ئالاھىدىلىكى:
1. بىرلا ھۆججەت. قاچىلاش، تىزىملاش، ئاكتىپلاش ھاجەتسىز، بىۋاسىتە ئىجرا قىلدۇرسىڭىزلا بولىدۇ. بارماق دىسكا قاتارلىق ئۈسكۈنىلەرگە كۈچۈرۋېلىپ ئىشلىتىشكىمۇ بولىدۇ.
2. پۈتكۈل كۆرۈنمە يۈزى، خاتالىق ئۇچۇرلىرى، كۆرسەتمە ئۇچۇرلىرىمۇ چۈشىنىشلىك تەرجىمە قىلىندى. ئۇيغۇر تىلىنى بىلدىغانلا ئادەم فوتوشوپنى تېز سۈرئەتتە ئۆگىنىۋالالايدۇ

3. ئۇيغۇرچىنى بىۋاسىتە كىرگۈزۈشكە بولىدۇ.

4. خەنزۇچە ئىشلىتىپ كۆنۈپ قالغانلار ئۈچۈن ھەقلىق نۇسخسىدا (ھەقسىز نۇسخسى پەقەت ئۇيغۇرچە) خەنزۇچە تىلمۇ قوشۇلغان. بىرلا بۇيرۇق بىلەن ئۇيغۇرچە، خەنزۇچە قىلىپ ئالماشتۇرۇپ ئىشلىتىشكە بولىدۇ.

5. فوتوشوپنىڭ CS4 نەشىرىدە 3D ئىقتىدارى قوشۇلغان بولۇپ، ئۈچ ئۆلچەملىك رەسىم ياساشقا، باشقا ئۈچ ئۆلچەملىك دېتاللاردا ئىشلىگەن رەسىمنى فوتوشوپتا ئېچىپ تەھرىرلەشكە بولىدۇ. ئەمما، توردا كەڭ تارقالغان Photoshop CS4 لارنى ھەقىقى ئاكتىپلىمىسا 3D ئىقتىدارى ئىشلىمەيدۇ. مەزكۇر ئۇيغۇرچە فوتوشوپنىڭ ھەقلىق نۇسخسىدا 3D ئىقتىدارىنى ئاكتىپلاپ قوشۇۋەتتىم، بىۋاسىتە ئىشلەتسە بولىدۇ. (ھەقسىز نۇسخسىدا 3D ئىقتىدارى يوق)

6. ھەقلىق نۇسخسىدا چىقىرىش، Eye Candy 4000 ، KPT  قاتارلىق قىستۇرمىلىرى قوشۇلغان.

چىنخوڭ ئەپەندى. دىڭشىياۋپىڭنىڭ "مىللىي مەسىلىنى ھەل قىلىشتىكى بىرىنجى ۋەزىپە، ئاز سانلىق مىللەتلەرنى تەرەققى قىلدۇرۇش ۋە ئالغا باستۇرۇش." سۆزىنى ياخشى نەقىل كەلتۈرگەن.دىڭشياۋپىڭنىڭ ھەممە يۇليورىغى ئىجىرا قىلىنىپ،نىمىشكە بۇ يوليۇرىغى ئىجىرا قىلىنمايدۇ؟ دىڭ شاۋپىڭنىڭ ھەممە سۆزى توغرا بولۇپ،يالغۇز ئاز سانلىق مىللەتلەر توغرىسىدا سۆزلىگەن سۆزلىرى خاتامۇ؟
 چىنخوڭ ئەپەندى،سىزنىڭ ياخشى نىيەت بىلەن يازغان ماقالىڭىزنى تەنقىت قىلماقچى ئەمەسمەن.ئەمما،سىزگە ئوخشاش ياخشى نىيەتلىك، مەۋجۇت مىللىي مەسىلىنى ئېنىق چۈشىنىدىغان، يوقۇتۇپ قويىدىغان چوڭ مەنسىپى بولمىغان، خەنزۇ كادىر،زىيالىلىرى ئارىسىدا تەسىرى بولغان سىزدەك بىر ئەرباپنىڭ ھەقىقەتنى سۆزلەشكە جۈرئەت قىلالماسلىغى بىزنى ئېچىندۇرىدۇ.  سىز ماقالىڭىزدا مىللەتلەر ئىتتىپاقلىغىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇشتا مىللەتلەرنىڭ تەڭ ھوقۇقلۇق بولۇشىنىڭ مۇھىملىغى ئۈستىدە توختۇلۇپسىز. ئاپتونوم رايونىمىزدا مىللەتلەر تەڭ ھوقۇققا ئىگىمۇ؟
ئەگەر مۇمكىن بولسا،تىلىۋىزوردا،گىزىتلەردە،سىزگە ئوخشاش ئىلمى خەنزۇ زىيالىلىرى بىلەن ھەر مىللەت خەلقى ئالدىدا،رايونىمىزدىكى مىللىي مەسىلىلەر ھەققىدە ئۇچۇق بەس-مۇنازىرە ئېلىپ بېرىش ئۈچۈن ھەر زامان تەييارمەن. ئارمىيە،ساقچى،قالپاققا تايانماسلىق شەرتى بىلەن).  سىزگە ئەمەس،سىزگە خاتا سانلىق مەلۇمات بەرگۈچىلەردىن سورايمەن!
60يىللىق ئىتتىپاقلىقنىڭ نەتىجىسى 2مىليون 850 مىڭ يوقسۇل ئائىلىمۇ؟
 بۇ ئائىللەر قايسى مىللەتتىن؟

چاناق قەلئە بوغۇزىدىن ئۆتۇش ئۇچۇن، تۇركلەرنى يېڭىش ئۇچۇن جاھاندىكى پۇتۇن قۇراللارنى ئىشلىتىپ باقتۇق، پۇتۇن ۋاستىلارنى قوللىنىپ باقتۇق، ئەمما تۇركلەرنى يېڭىشنىڭ ئەسلا مۇمكىن ئەمەسلىكىنى چۇشەندۇق. ئەگەر ھەقىقى ئۇرۇشنىڭ قانداق بولىدىغانلىقىنى بىلىشنى  خالايدىغانلار تۇركلەر بىلەن ئۇرۇشسۇن... چاناق قەلئە بوغۇزىدىن ئۆتەلمىدۇق !............

دۆلەت بىلەن بىرلىكنى ،مەركەز بىلەن ئورتاقلىقنى ساقلاش ئۈچۈن بىز شۇنداق قىلدۇق. خاتاغىمۇ ماقۇل دىدۇق،تۈزىتىۋالسىمۇ كېرەك يوق دىدۇق. يەنە قايتىلىسىمۇ ئەگىشىۋەردۇق.....قانداق؟ بىز مىننەتدارلىققا لايىقكەنمىزمۇ...
خەلىقنىڭ جوڭگو قۇرۇلغاندىن بۇيانقى قوشقان ھەسسىلىرى تەشۋىقاتتا كادىرلارنىڭ يېتەكلىشى بىلەن دىيىلىدۇ...تەر تۆكۈپ تۆت تال پۇل تاپساق...ئۇنىڭ رەھبەرلىكى، بۇنىڭ يېتەكلىشى دەپ سۆزلەپ كېتىدۇ تەشۋىقاتلاردا .
تاسلا قالىدۇ، بىز تاپقان بالىنىمۇ ئۆزىنىڭ قىلىۋالغىلى...قىسىر گۇيلار....
پاش قىلىش ساندۇقلىرى دات بېسىپ تۇرىدۇ...كىمنى پاش قىلىمىز....دادىسىغا بالىسىنى پاش قىلامدۇق....كۆتە ئۇنداق رەڭۋازلىقىڭنى.....پاش قىلغۇڭ بولسا، مىڭلاپ مولۇق شەخسى يەرلەرنى...ھەشەمەتلىك داچىلارنى سۈرۈشتۈرىۋال....ئىگىسىنى تاپساڭلا..پارىخور ئەمەلدارنى تاپىسەن....

كومپىيۇتېر ساھەسىدىكى ھەر قانداق يۇمشاق دېتالدىن بىرەر مەسلىگە يولۇقسىڭىز مۇشۇ يەردىن ئىنكاس شەكىلدە مەسلىھەت سوراڭ

بىلسەم ئەڭ تېز سۈرئەتتە جاۋاپ بېرىمەن. بىلەلمىگەنلىرىم بولسا بىرلىكتە ئىزدىنىمىز

Kmplayer  داڭلىق ئۈن-سىن قويۇش دېتالى.

بۇنىڭ قويالايدىغان ھۆججەت تۈرلىرى ئىنتايىن كۆپ، سىغىمى كىچىك، قاچىلاش ھاجەتسىز، ئەڭ مۇھىمى مەن ئۇيغۇرچە تەرجىمە قىلىپ قويغان.

دىلمۇرات مەھمۇت

مارگارېت ئوتتۇرىغا قويغان مەدەنىيەتنىڭ ئۈچ باسقۇچىغا ھازىرقى ئۇيغۇر جەمئىيىتىنى تەدبىقلاپ باقىدىغان بولساق، ئەھۋال كىشىنى سەل قايمۇقتۇرىدۇ. مېنىڭچە ھازىر ئۇيغۇرلار 2- باسقۇچتا تۇرماقتا. ياشلار تېخى چوڭلارنىڭ ئەنئەنىسىدىن بەكمۇ يىراقلاپ كەتمىدى ھەم ئۇلاردىن نۇرغۇن نەرسىلەرنى ئۆگىنىشنى خالايدۇ. چوڭلارمۇ ئۆزلىرىنىڭ جەمئىيەت تەرەققىياتىغا يېتىشەلمەي قېلىۋاتقىنىغا ئىقرار. دېمەك ئۇلارمۇ بۇ جەھەتتە ياشلارغا مۇراجىئەت قىلىشنى دۇرۇس دەپ بىلىدۇ. غەرب 2-دۇنيا ئۇرۇشىدىن كېيىن 2- باسقۇچقا قەدەم قويغان. ۋەھالەنكى، بۈگۈن غەرب دۇنياسىدىكى چوڭلارنىڭ غېرىپلىشىشى، ياشلار تەرىپىدىن چەتكە قېقىلىشى، ھەتتا خارلىنىشى 3-باسقۇچنىڭ يەنى، بۇرۇنقىلار كېيىنكىلەرگە تەقلىد قىلىدىغان مەدەنىيەت باسقۇچىنىڭ بىر يامان ئۆسمىسىدۇر. بۇ خىل يامان ئۆسمىنىڭ ئۇيغۇر جەمئىيىتىدىمۇ ئاز-تولا بىخ سۈرۈۋاتقانلىقىنى ئىنكار قىلىشقا بولمايدۇ.

ئۇيغۇر يېزىقى پەقەت بىرلا

كۆپ يەردە «كونا يېزىق» دېگەن سۆزنى ئۇچراتتىم. «كونا يېزىق» دېگەن ئاتالغۇ 60-70-يىللاردا ئىشلىتىلگەن «يېڭى يېزىق» قا ئاساسەن قويۇلغان نام. 80-يىلدىن باشلاپ بۇ يېزىق ئەمەلدىن قالغان. «يېڭى يېزىق» ئەمەلدىن قالغان ئىكەن «كونا يېزىق» تىكى «كونا» دېگەن سۆزمۇ ئەمەلدىن قېلىشى كېرەك. «كونا» نى 21-ئەسىردىمۇ سۆرەپ يۈرۈيمىزمۇ؟!

جۇڭگو تارىخشۇناسلىقىدا ئۇيغۇرلارنىڭ ئېتنوگېنېزى مەسىلىسى

رۇسچە تور بەتلەردىن ئۇيغۇر تارىخى ۋە مەركىزىي ئاسىياغا ئائىت ماتېرىياللارنى ئىزدىسىڭىز ، ئۇنىڭدا دوكتور نەبىجان تۇرسۇننىڭ رۇس تىلىدا يېزىپ ئېلان قىلغان خېلى كۆپ ئىلمىي ئەمگەكلىرى بارلىقىنى كۆرۈشىڭىز ھەتتا ئۇنىڭ بەزىلىرىنى توردىن چۈشىرىۋېلىشىڭىز مۇمكىن. تۆۋەندىكى تور بەتكە نەبىجان تۇرسۇننىڭ بۇنىڭدىن 11 يىل ئىلگىرى موسكۋادا نەشىر قىلدۇرغان بىر پارچە ئىلمىي تەتقىقات كىتابىنىڭ ئاساسىي مەزمۇنلىرى قويۇلغان ئىكەن.

مەن ئوقۇرمەنلەردىن بۇ ئۇچۇرنى بىر قېتىم ئوقۇپ چىقىشنى تەشەببۇس قىلىمەن. شۇنداقلا ئۇيغۇرلار ئىچىدىكى يازغۇچى ۋە زىيالىيلارنىڭ ئاشۇ كۈننى خاتىرىلەش مۇناسىۋىتى بىلەن بىر ئاز ئىزدىنىپ، ئۆز بىلىملىرىنى ئىشقا سېلىپ، ئۇيغۇرلارنىڭ ئانا تىلى ھەققىدە خەلققە پايدىلىق ماقالە ۋە باشقا ئەدەبىي ئەسەرلەرنى يېزىپ ئېلان قىلىشىنى ئۈمىد قىلىمەن. مېنىڭچە ئۇيغۇرلار ھازىر مۇشۇنداق بىر پائالىيەتكە ئىنتايىن ئېھتىياجلىق.

يېقىندىن بۇيان مېنىڭ كۈنلىرىم ئىنتايىن تىت-تىتچىلىق ئىچىدە ئۆتۈۋاتىدۇ. بۇنداق بولۇشىدىكى سەۋەب، مەن ئانا تىلنىڭ يەرلىك مىللەت مائارىپىدىكى رولى ھەققىدە يېڭى ماتېرىياللارنى كۆرگەنسېرى، ئانا تىل مەسىلىسىدە ھازىر ئۇيغۇرلار دۇچ كېلىۋاتقان ئەھۋالنىڭ نەقەدەر يامانلىغىنى، نەقەدەر خەتەرلىكلىگىنى بارغانسېرى چوڭقۇرلاپ ھېس قىلىۋاتىمەن.

  يېقىندىن بۇيان ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونىدا مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقىنىڭ ئىزچىل ياخشى ئىكەنلىكى، بۇ يەردە ھېچقانداق مىللىي زىددىيەت ۋە مىللىي مەسىلىنىڭ مەۋجۇت ئەمەسلىكىنى تەكىتلەپ كەلمەكتە، ئەمما  ئۇيغۇر قاتارلىق مىللەتلەرنىڭ كەمسىتىلىشكە ئۇچراۋاتقانلىقى، ئۇلارنىڭ كىشىلىك ۋە سىياسىي ھوقۇقلىرىنىڭ دەخلى - تەرۇزغا ئۇچراۋاتقانلىغى ھەققىدە چەتئەللەردىلا ئەمەس ، بەلكى بىر قىسىم خەنزۇ زىيالىلىرىمۇ ئوز قاراشلىرىنى ئوتتۇرىغا قويماقتا .

رۇس ئالىمىنىڭ ئاشكارىلىشىچە، سوۋېت ئىتتىپاقى رەھبەرلىك قاتلىمىدا ئۇيغۇر دىيارىنىڭ تەقدىرىگە مۇناسىۋەتلىك تۈرلۈك كۆز قاراشلار ئارىسىدا ئۇزۇن مەزگىل مۇنازىرە بولغان. بۇ مۇنازىرىلەر نەتىجىسىدە ئاخىرى، ئۇيغۇر، قازاق قاتارلىق يەرلىك خەلقلەرنىڭ مۇستەقىللىق ئىدىيىلىرىنى، ھەتتا ئۇلار كوممۇنىزم بايرىقىنى كۆتۈرۈپ چىقىشىدىن قەتئىي نەزەر قوللىماسلىق، ئۇنىڭ ئەكسىچە جۇڭگو ھاكىمىيىتىنىڭ بۇ ئۆلكىدە ئۆز ھۆكۈمرانلىقىنى ساقلاپ قېلىشىغا قىزىل ئارمىيە ۋە چېگرا قوغىدىغۇچى قوشۇنلارنى ئەۋەتىپ بولسىمۇ ياردەم قىلىش قارار قىلىندى.

ئۇيغۇر قىسمەتلىرى بىلەن ئويناشقان سوۋېت جاسۇسلىرى
ئۇيغۇرلارنىڭ 19-ۋە 20-ئەسىرلەردىكى سىياسىي تارىخى ئۇيغۇر دىيارى بىلەن ئۇزۇن چېگرىغا ئىگە سابىق چار رۇسىيە ۋە كېيىنكى سابىق سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ شەرق سىياسىتى جۈملىدىن جۇڭگو سىياسىتى بىلەن زىچ باغلىنىشلىقتۇر.
سابىق چار رۇسىيە ئىمپېرىيىسى 19-ئەسىردىكى ئۇيغۇرلارنىڭ مىللىي مۇستەقىللىق قوزغىلاڭلىرى ۋە بۇ قوزغىلاڭلار نەتىجىسىدە مەيدانغا كەلگەن ئىلى سۇلتانلىقى، قەشقەرىيە دۆلىتىنىڭ يوقىتىلىشى بىلەن مۇناسىۋەتلىك بولسا، سابىق سوۋېت ئىتتىپاقى 20-ئەسىردىكى ئىككى  جۇمھۇرىيەتنىڭ ئاخىرلىشىشىغا بىۋاسىتە ھەم ۋاسىتىلىق ھالدا باغلىنىشلىقتۇر. سوۋېت ئىتتىپاقى ئۆزىنىڭ ئىستراتېگىيىلىك پىلانلىرىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن رازۋېتكا ئورگانلىرىدىن ئۈنۈملۈك پايدىلانغان ئىدى.

مۇتەخەسسىسلىرىنىڭ قارىشىچە؛ ئۇيغۇرلارنىڭ 20-ئەسىرىدىكى سىياسىي تەقدىرى مەزكۇر يالتا كېلىشىمى بىلەن مەلۇم نۇقتىدىن ئېيتقاندا باغلىنىشلىققا ئىگە بولۇپ، ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئازادلىق قوزغىلاڭلىرى نەتىجىسىدە 1944-يىلى 12- نويابىردا قۇرۇلغان ئۇيغۇر ئېلى  جۇمھۇرىيىتىنىڭ تەقدىرىنى ئەنە شۇ ستالىن، چېرچىل ۋە رۇزۋېلت قاتارلىق رەھبەرلەر ئارىسىدا مەيدانغا كەلگەن يالتا كېلىشىمىنىڭ جۇڭگو ۋە موڭغۇلىيىگە ئائىت ماددىلىرى بىلەن باغلاپ تەھلىل قىلىشنىڭ رىيال ئاساسىي بار.

ئوتتۇرا ئاسىيا مىللەتلىرىنىڭ ئىچىدە ئۇيغۇرلاردەك باشقا چوڭ دۆلەتلەرنىڭ مىللىي مەنپەئەتلىرىنىڭ قۇربانىغا ئايلىنىپ كەتكەن يەنە باشقا مىللەت يوق دېسەكمۇ خاتالاشمىساق كېرەك؟! ئۇيغۇرلارنىڭ ئاق كۆڭۈللىكى، ئۆز ئازادلىقىنى قولغا كەلتۈرۈشتە دائىم باشقىلارنىڭ ۋەدىسىگە ئاسان ئىشىنىپ، ئۆزىنىڭ ئەسلى قۇدرىتىنى سەل چاغلىشى ھەمدە تارىخى تەجرىبىلەرنى يەكۈنلەشكە ئەھمىيەت بەرمەسلىكىمۇ مەلۇم رول ئوينىدى.

ئۇيغۇرلارنىڭ دۇنيادىن خىلۋەت قالغان قەدىمىي دىيارى خوتەننىڭ قاراڭغۇ مەدرىسلىرىدە ئولتۇرۇپ، ئۇنىڭ غۇۋا نۇر چۈشۈپ تۇرىدىغان تۈڭلۈكلىرىدىن ئىنسانىيەتنىڭ ئۆتمۈش قەھرىمانلارنىڭ مۇساپىلىرىنى كۆرۈش بىلەن تەپەككۇر قاينىمىغا چۆمۈپ، باتۇرلارنىڭ جەڭ ئارغىماقلىرىنى ئۆز ۋەتىنىدە قايتىدىن چاڭ چىقارغۇسى كەلگەن مۇھەممەت ئىمىن بۇغرا بۇنىڭدىن 60 نەچچە يىل مۇقەددەم قېرىنداشلىرىغا قارىغاندا بالدۇرراق ئۆز ئانا تۇپرىقى  ئۇيغۇر ئېلىنىڭ چوڭ شاھمات تاختىسى ئىكەنلىكىنى سېزىۋالغان ئىدى.

يېقىندىن بىرى ئۇيغۇرلار يوقىلىدۇ دېگەن گەپلەر ئەۋج ئىلىپ كەتتى . مەن يوقالسا قانداق يوقىلار دەپ ئويلىدىم لېكىن ئەندىشە قىلمىدىم . مىنىڭ نەزىرىمدە مىللەت يوقالمايدۇ . باشقىلار بۇ مەسىلىنى قايسى نوقتىدىن دەيدۇ بىلمىدىم . بەلكىم تىلى يوق بۇلۇپ ئۆزى بار لېكىن بارلىق نەرسىلىرىنى ئۇنتۇپ باشقا بىر مىللەت بۇلۇپ قىلىش ئارقىلىق يوق بولىدۇ دېمەكچىمۇ ئىش قىلىپ ئۇيغۇرلار يوق بولىدۇ دېگەن ھۆكۈم خاراكتېرىنى ئالغان بىر تالاي تارتىش كاللامغا كىرىۋالدى .

يوقارقىلار ئىزدىنىش مۇنبىردىكى ئۆزھالنىڭ يازغانلىرى. مېنىڭچە ئەڭ مۇھىمى بىزنىڭ تىل-يېزىقىمىز. تىلىمىز يوقالمىسا مىللىتمىز يوقالمايدۇ. تىلىمىزنى ساقلاپ قېلىش ئۈچۈن نېمىلەرنى قىلىشمىز كېرەك؟ بىزنىڭ قولىمىزدىن نېمە كېلىدۇ؟

 1-ھەقىقى ئۇيغۇر خوتۇن ئېلىڭ . (ئۇيغۇرغا تىگىڭ)
2-ئۇيغۇر خوتۇندىن  تۇغۇلغان بالىڭىزغا ئۇيغۇرچە ئىسىم قويۇڭ. باشقىلار  ئۇيغۇرچە ئۆگەنسە چوڭ بولغاندا چوشقا بولۇپ كېتىدۇ ،خىزمەت تاپالمايدۇ ،...... قورقاتسىمۇ  ئانا تىلىنى ئۆگىتىڭ ، ئۆيدە ئۇيغۇرچە پىروگرامما ،ئۇيغۇرچە دۋد،مۇقام لېنتىلىرى دىگەندەك ئۇيغۇر تۇرمۇشى تەسۋىرلەنگەن تاراتقۇ ۋاستىلىرى بىلەن كىچىك بالىلاردا ئۆزلۈڭ ئېڭى تۇرغۇزۇشنى كىچىكىدىنلا باشلاڭ .    ئۇيغۇر خەلق چۆچەكلىرىدىن ئېيتىپ بېرىڭ .. شۇندا تۆۋەندىكلەرگە يول ئېچىلىدۇ ..

بۇنىڭدىن 60 نەچچە ئىلگىرى يەنى 1945-يىلى 4-فېۋرالدىن 11- فېۋرالغىچە بولغان بىر ھەپتە ئىچىدە ئامېرىكا قوشما شتاتلىرى، ئۇلۇغ برىتانىيە ۋە سوۋېت ئىتتىپاقىدىن ئىبارەت ئۈچ چوڭ دۆلەت رەھبەرلىرى سوۋېت ئىتتىپاقىنىڭ قىرىم يېرىم ئارىلىدىكى گۈزەل مەنزىرىلىك ساياھەت نۇقتىسى يالتىغا توپلىنىپ، دۇنيانىڭ يېڭى سىياسىي تەرتىپىنى بەلگىلەيدىغان ئىنسانىيەت تارىخىدىكى ئىنتايىن مۇھىم ئەھمىيەتكە ئىگە مەشھۇر " يالتا يىغىنى" نى ئېچىپ، ئاخىرىدا بىر قاتار مەسىلىلەر بويىچە كېلىشىم ھاسىل قىلدى. دەسلەپتە مۇتلەق مەخپىيەتلىك تۈسى ئالغان، 2-دۇنيا ئۇرۇشىنىڭ ئاخىرلىشىش باسقۇچىغا توغرا كەلگەن مەزكۇر يىغىن بۇنىڭدىن 60 نەچچە ئىلگىرىكى دۇنيانىڭ يېڭى تەرتىپىنى بەلگىلەشتىلا ئەمەس بەلكى، بۈگۈنكى كۈندىكى خەلقئارا مۇناسىۋەتلەردىمۇ يەنىلا ئۆز رولىنى جارى قىلدۇرماقتا. زامانىمىزدىكى كۆپلىگەن خەلقئارالىق مەسىلىلەر مەسىلەن بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى رامكىسى ئاستىدىكى ۋە باشقا رايون خاراكتېرلىك دىپلوماتىيىلىك مۇناسىۋەتلەرگە ئائىت مەسىلىلەرنىڭ ھەل قىلىنىشى يەنىلا مەلۇم دەرىجىدە ئاشۇ يالتا كېلىشىمى بىلەن باغلىنىشلىققا ئىگە.

ئانا تىلدىن ئايرىلسام

  مۇمىنجان ھەمرايېۋ

(قازاقستان )

مەيلى مۈلكۈم ھەم مېلىمدىن ئايرىلسام،
مەيلى بارار مەنزىلىمدىن ئايرىلسام،
مەيلى تۇندە مەشئىلىمدىن ئايرىلسام،'
ياق !ئۆلىمەن ئانا تىلدىن ئايرىلسام.

ﺋﻪﺭﻛﯩﻦ ﺳﯩﺪﯨﻖ

ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﯨﻨﯩﯔ ﺑﺎﺷﻼﻧﻐﯘﭺ 1-ﺳﯩﻨﯩﭙﯩﺪﯨﻦ ﺑﺎﺷﻼﭖ ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺧﻪﻧﺰﯗ ﺗﯩﻠﯩﻨﯩﻼ ﺋﯚﮔﯩﻨﯩﺸﻰ ﺋﯩﻨﺘﺎﻳﯩﻦ ﺧﺎﺗﺎ ﺑﻮﻟﯘﭖ، ﺋﻪﮔﻪﺭ ﺋﯩﺸﻼﺭ ﻣﯘﺷﯘ ﺑﻮﻳﯩﭽﻪ ﻛﯧﺘﯩﯟﻩﺭﺳﻪ، ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺑﺎﻟﯩﻠﯩﺮﻯ ﺧﻪﻧﺰﯗ ﺗﯩﻠﻰ ﺑﯩﻠﻪﻥ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭ ﺗﯩﻠﯩﻨﯩﯔ ﮬﻪﺭ ﺋﯩﻜﻜﯩﺴﯩﺪﻩ ﺗﻮﻟﯘﻕ ﺳﺎﯞﺍﺗﻠﯩﻖ ﺑﻮﻻﻟﻤﺎﻳﺪﯨﻜﻪﻥ. ﮬﻪﻣﺪﻩ ﺋﯘﻻﺭﻧﯩﯔ ﻣﻪﻛﺘﻪﭘﺘﯩﻜﻰ ﺋﻮﻗﯘﺵ ﻧﻪﺗﯩﺠﯩﺴﯩﻤﯘ ﺯﻭﺭ ﺩﻩﺭﯨﺠﯩﺪﻩ ﺗﯚﯞﻩﻧﻠﻪﭖ، ﺟﻪﻣﺌﯩﻴﻪﺗﺘﻪ 2-ﺋﻮﺭﯗﻧﺪﺍ ﺗﯘﺭﯨﺪﯨﻐﺎﻥ، ﭘﻪﻗﻪﺕ ﺗﯚﯞﻩﻥ ﺩﻩﺭﯨﺠﯩﻠﯩﻚ ﻗﺎﺭﺍ ﺧﯩﺰﻣﻪﺗﻜﯩﻼ ﻳﺎﺭﺍﻳﺪﯨﻐﺎﻥ ﻛﯩﺸﯩﻠﻪﺭﺩﯨﻦ ﺑﻮﻟﯘﭖ ﻳﯧﺘﯩﺸﯩﭗ ﭼﯩﻘﯩﺪﯨﻜﻪﻥ.